Begrijpen van open-source en free softwarelicenties

september 23, 2019 | Tim Stribos | , , ,

Het hedendaagse internet is gebouwd op open-source software. Het ligt voor de hand dat u uw startup hier ook mee wilt opbouwen. U wilt er echter wel zeker van zijn dat u de wet niet overtreedt op de manier waarop de software in uw project of app wordt gebruikt.

In ons vorige artikel, IP-rechten bij softwareontwikkeling, hebben we aangegeven waarom we het niet onredelijk vinden om Intellectual Property-rechten op de ontwikkelde software over te dragen aan de klant. We hebben ook enkele werkwijzen aanbevolen en onze ervaring met het overdragen van IP-rechten gedeeld. Verdergaand op dit onderwerp, schetsen we in dit artikel specifiek hoe u de meest populaire gratis en open-source licenties in uw project kunt gebruiken.

Om dit te doen, zullen we enkele basisdefinities doornemen die meestal door elkaar worden gehaald. Wat is bijvoorbeeld open-source en wat is het verschil met free software, wat is permissive en copyleft? We zullen ook de gebruiksvoorwaarden van de meest populaire licenties samenvatten. We sluiten af met een paar handige links, voor het geval je dieper op het onderwerp wilt ingaan.

1. Open-source software versus gratis software versus freeware

De grondgedachte is dat “open-source software”, “free software”, “freeware” en “publiek domein” verschillende concepten zijn. Deze definities verwijzen NIET naar de soorten software, maar naar de onderliggende waarden. Ze kunnen elkaar op verschillende manieren kruisen en verwijzen naar dezelfde set licenties. De meeste gratis softwarelicenties worden bijvoorbeeld ook beschouwd als open-source softwarelicenties, zoals de bekende Linux, Ubuntu, MySQL, om er maar een paar te noemen.

Bekijk de onderstaande tabel eens voor de overeenkomsten en verschillen tussen gratis en open-source software, publiek domein en freeware, en voor enkele voorbeelden van bekende, relevante software:

Vergelijk free en open-source software, publiek domein en freeware met voorbeelden
Vergelijk free en open-source software, publiek domein en freeware met voorbeelden

Concluderend: de keuze van terminologie kan een andere nadruk op onderliggende waarden impliceren.

Open-source licentiecriteria zijn gericht op de beschikbaarheid van de broncode en de mogelijkheid om deze te wijzigen en te delen, terwijl free software en het publieke domein gericht zijn op de vrijheid van de gebruiker om het programma te gebruiken, te wijzigen en te delen. Freeware (voorbeelden zijn Skype en Adobe Acrobat), zoals de naam al zegt, is meestal gericht op commerciële doelen en mogelijke bon van inkomsten en wordt vaak gebruikt als een “freemium” product.

2. Copyright versus Copyleft versus Permissive versus Creative Common

Deze voorwaarden worden gebruikt om wettelijke kenmerken van open-source en gratis software en andere openbaar beschikbare licenties te vergelijken met eigen licenties.

Permissive licenties leggen minimale beperkingen op aan softwaregebruikers. Vaak vereisen ze alleen dat de originele makers worden vermeld in een distributie of afgeleide van de software of broncode.

De software met een permissive licentie kan bijvoorbeeld worden opgenomen in andere software welke reeds in bezit is, zonder de broncode bekend te maken. Deze nieuw gecreëerde software mag worden gedistribueerd. Vanwege hun oorsprong worden permissive open-source licenties soms ‘academische’ licenties genoemd en worden ze vaak gebruikt door academische instellingen.

Voor softwaremakers die onbeperkte open-source toegang tot hun werk willen garanderen, gebruiken ze het copyleft-concept. Copyleft maakt gebruik van het wettelijke kader van het auteursrecht om blijvende open toegang tot software en de broncode te waarborgen. De kernvereiste is dat elk afgeleid werk moet worden gedistribueerd onder dezelfde licentievoorwaarden als het origineel. Vanwege deze vereiste worden copyleft-licenties als “beperkende” licenties beschouwd, hoewel deze beperkingen open toegang garanderen.

Creative Common is het meest van toepassing op verschillende inhoud die samen met software wordt gebruikt, zoals afbeeldingen, video’s, teksten, enz. Er zijn 6 Creative Common-licenties, maar die zullen we in dit artikel niet verder behandelen.

Vergelijk copyright, copyleft, permissive, creative commons met voorbeelden
Vergelijk copyright, copyleft, permissive, creative commons met voorbeelden

3. MIT versus BSD versus Apache versus GPL versus LGPL versus AGPL

Hoewel er een enorm aantal verschillende licenties op de markt is, zullen we slechts enkele van de meest populaire licenties bespreken, die we bij Moqod veelvuldig gebruiken voor het ontwikkelen van projecten voor onze klanten.

Hier zijn een voor een, de meest populaire open-source licenties in een overzichtelijke, vergelijkende tabel met bij elke licentie een korte samenvatting:

De populairste open-source softwarelicenties vergeleken met voorbeelden
De populairste open-source softwarelicenties vergeleken met voorbeelden

Apache 2.0 is de meest moderne en uitgebalanceerde licentie. Het is duidelijk geschreven met in acht name van moderne regels voor auteursrechtgebruik en met name de patentrelaties. Apache-software met licentie kan gratis worden gebruikt in uw commerciële project. De enige beperking is gebruik van handelsmerken:

  • geef uw project geen naam op een manier alsof het een goedkeuring van Apache is
  • gebruik hun beroemde veer-logo nergens in uw project of documentatie.

Voorbeelden van dergelijke software: Kubernetes, Swift, Firebase

BSD – Berkeley Software Distribution – is een permissieve licentie die aanvankelijk bestond uit 4 hoofdstukken.  Later werd het hoofdstuk dat eiste dat de copyright-kennisgeving in al het advertentiemateriaal werd opgenomen uitgesloten. 

De BSD wordt vaak door elkaar gehaald met MIT vanwege zeer vergelijkbare taal en voorwaarden die grotendeels identieke doelen hebben.

De BSD-licentie maakt het mogelijk om eigen software vrij te geven en deze software in eigen producten op te nemen, zolang aan de oorspronkelijke copyright- en licentievereisten is voldaan.

Voorbeelden van dergelijke software: Django, React, Flutter

MIT is een mythische licentie, want de mythe bestaat dat er een licentie is die MIT wordt genoemd. Dit komt omdat de Massachusetts Institute of Technology in eerste instantie veel verschillende licenties gebruikte, zoals de Expat en de X11.

Deze licentie is permissive ​​zonder copyleft en is, zoals we al zeiden, vergelijkbaar met BSD. Het staat hergebruik toe binnen de eigen software, inclusief kopie van de MIT-licentievoorwaarden en de copyrightverklaring. De ‘mall size’ is een voordeel van deze licentie. Het nadeel is het onvermogen om patentrelaties te reguleren.

Voorbeelden van dergelijke software: Angular.js, jQuery, .Net Core, Laravel

GNU GPL – General Public License – is de meest bekende onder open source-licenties. Niet omdat dit het gemakkelijkst te begrijpen is, maar vooral vanwege meerdere vermeldingen en verwijzingen. Omdat het ‘open licentie’ genoemd wordt, denken velen dat de onder GPL geleverde code op elke mogelijke manier kan worden gebruikt en dat programma’s die ermee zijn gemaakt, volledig gratis zijn. Verklaringen zijn echter niet geldig.

De GPL is een copyleft-licentie, wat betekent dat afgeleide werken open-source moeten zijn en onder dezelfde licentie moeten worden gedistribueerd, waardoor het ongepast is om in de eigen software te gebruiken. Zoals we hierboven al vermeldden, is dit het belangrijkste onderscheid met permissive,  gratis softwarelicenties zoals BSD en MIT (veel gebruikte, minder beperkende voorbeelden). Er bestaat ook GPLv2 versus GPLv3

Voorbeelden van dergelijke software: Joomla, Notepad ++, MySQL

GNU LGPL – de “zwakkere GPL” – is een copyleft-licentie, zeer vergelijkbaar met de GPL, waarvan het is afgeleid, maar met zwakkere copyleft-vereisten. Hiermee kan software in bepaalde omstandigheden en op sommige delen van de projectcode in een eigen project worden toegepast. De LGPL wordt meestal beschouwd als een compromis tussen de strenge copyleft-licenties zoals GPL en permissive licenties zoals de BSD of MIT.

Voorbeelden van dergelijke software: Qt, SharpDevelop

GNU AGPLv3 – Affero General Public License versie 3 – is ook een copyleft-licentie. De voorwaarden hiervan zijn bijna identiek aan de voorwaarden van GPL met een aanvullende paragraaf, waardoor gebruikers online interactie kunnen hebben met het programma met licentie, om zo de broncode te verkrijgen. Daarom wordt het meestal niet aanbevolen om GNU AGPL toe te passen voor commerciële projecten die online worden uitgevoerd.

Voorbeelden van dergelijke software: SugarCRM, Launchpad

4. Licentie compatibiliteit

In geval van collectief, gecombineerd of samengevoegd werk ontstaat het concept van compatibiliteit van licenties.

Licentie compatibiliteit is een kenmerk van een licentie volgens welke de code die onder deze licentie wordt gedistribueerd, kan worden geïntegreerd in grotere software die onder een andere licentie wordt gedistribueerd.

De eis van de copyleft-licentie is bijvoorbeeld dat afgeleid werk uit code onder verschillende licenties wordt toegepast op de copyleft-licentie.

De hierboven genoemde veelgebruikte licenties zijn meestal compatibel, maar met enkele nuances, waardoor het soms juridisch onmogelijk is om ze te combineren. We raden u daarom aan om nader onderzoek te doen en op de hoogte te zijn van de compatibiliteit van licenties, voordat u ze overneemt.

Dit is verrassend te noemen, omdat de meeste commerciële licenties die bedoeld zijn om de gebruiker te binden, precieze instructies bevatten. Dat terwijl de meeste open-source licenties, bedoeld om gebruikersvrijheid te garanderen, op een uiterst gecompliceerde manier geschreven zijn. We hopen dat ons overzicht u zal helpen om het grote geheel van het licentieonderwerp te zien en u als wieg zal dienen. Hier zijn enkele nuttige links voor verder onderzoek: